Sheekooyin la xiriira raga iyo dumarka iyo shukaansiga

Sheekooyin kulul oo ku saabsan dumarka la qabo kuwa lasoo furay shukaansiga gabdhaha sheeko macaan iyo nolosha guud

Tahriibka Libya Sahro dhibka ay kala kulantay iyo rafaadka magafe

  June 03, 2026    Abdirahman

Sahro waxay ahayd gabar reer Muqdisho ah, oo ka soo jeedda qoys xoogaa ladan, dadkeeduna ay ahaayeen dad dhaqan iyo dad diin lahaa. Waxay ku dhalatay xaafad ka mid ah magaalada Muqdisho, oo dadku is yaqaano, isla markaana lagu yaqaan ciddeeda ganacsiga iyo sharafta.


Aabbaheed, oo ah nin ganacsade ah, wuxuu lahaa bakhaar weyn oo bakaaraha ee magaalada Muqdisho ku yaal, halkaas oo uu ka iibin jiray alaabo kala duwan sida sonkor, saliid, bariis, iyo waliba qalab guri. Aabbeheed wuxuu ahaa nin daacad ah, oo jeclaa qoyskiisa, waxaanu ku dheeraa caadooyinka Soomaalida, gaar ahaan guurka iyo qoyska.

Sahro iyaduna waxay ahayd arday ku xeeldheer dugsiga sare, waxayna ku caan baxday kartideeda, caqligeeda, iyo himiladeeda badan. Waxay ahayd gabar buuran oo cad oo jir leh, iyadoo ay ku qurux badnayd indhaheedii kaftanka iyo qosolka.

Balse markii ay qurbaha aadeen dad iyada daris la ahayd, Sahro waxay isla markiiba nacday dugsigii ay wax ku baranaysay. Waxay dareentay in aqoonta dugsiga hoose ee Soomaaliya ayan ku filnayn mustaqbalkeeda. Waxay bilowday inay qorshayso sidii ay ku aadi lahayd Yurub, si ay wax u barato, ayna u hesho nolol ka wanaagsan tii ay ku soo kortay.

Laakiin aabbaheed raalli kama uu ahayn inay dibadda aaddo. Wuxuu ku hangoolaa inay guursato oo ay reer yeelato, sida ay caadadu u tahay qoysaska Soomaalida ee dhaqanka ku dhisan. Wuxuu lahaa fikirka ah: "Gabartu meel joogitaankeedu waa gurigeeda, oo ha noqoto hooyo iyo xaas."

Laakiin Sahro baddaas uma caddeyn. Waxay ku adkaysatay inay Yurub aaddo, oo ay hesho baasaboor, ayna ka mid noqoto dadka waddamada reer Galbeed ku nool. Qalbigeedu waxaa ka buuxay riyooyin badan oo ay ka mid yihiin waxbarasho heer sare ah, xorriyad, iyo nolol bilaa dhibaato.

Soomaalidu waxay tiraah: "Waalidku caqliga ayuu u dhintaa carruurtiisa, carruurtuna waxay ku dhintaan raggooda." Run ahaantii, Sahro ma ahayn keligeed. Wiilal iyo gabdho badan oo xaafaddeeda degganaa ayaa isla qorsheeyay inay tahriib ku aadaan Yurub iyagoo maraya Liibiya. Waxay rumaysnaayeen in Liibiya ay tahay albaabka Yurub.

Marka la tago Liibiya, waxaa la raacaa doomo yaryar oo halis ah, oo inta badan buux dhaaf ka dhaco. Mararka qaar, doonta waxaa qariya mawjadaha badda, ama waxaa ay ku dhacdaa roobab ama dabaylo daran. Markaas ayay dadku ku baabba’aan, iyagoo aan gaadhin hadafkii ay ku talo jireen.

Sahro iyadu ma ay dareemin khatartaas. Waxay indhaha ku haysay kaliya riyadii hore ee Yurub, iyo mustaqbalka ay samaysan lahayd. Ma ay qaadan sheekooyinka naxdinta leh ee tahriibku la socdo.

Ugu dambeyn, Sahro iyadoon cidna u sheegin, ayey raacday kooxdii ku go-aansaday inay Liibiya aadaan. Habeen habeenada ka mid  ah ayey uga baxday gurigooda, iyadoo qalbiga kaga tagtay walaal iyo waalid.

Markay baxeen, waxay soo mareen dalalka Itoobiya, Suudaan, iyo dalka Nayjer, iyagoo ku safraya baabuur duug ah oo burbursan. Waddooyinka waxaa ka buuxa amni darro, iyo hangool oo khatar ah.

Ugu dambeyntii, waxay gaadheen dalka Liibiya, oo dadku u yaqaaniin meel ay tahriibayaashu ku dhacaan dhibaatooyin aan xad lahayn.


Inta ayan gaadhin meeshii ay u socdeen, waxaa soo foodsaaray dhibaatooyin isdaba joog ah. Waxaa ka mid ahaa gaajo, harraad, cudurro, iyo cadaadis nafsi ah. Halistu waxay ahayd mid joogto ah, iyagoo aan xitaa ku kalsoonaan karin isla safaradooda.

Nasiib darro, Sahro iyo kooxdeedii waxay gacanta u galeen magafe nin ah oo loo yaqaanay cadaawad iyo dulmi. Magafayaashu waxay ka tirsanaayeen kooxo hubaysan oo Liibiya ka talinaya, ama kuwa ka faa’iidaysta tahriibayaasha.

Sahro waxaa lagu xiray qol mugdi ah, oo leydin la’aan ah. Waxaa laga rabay lacag badan si loo sii daayo. Raggaas waxay iyaga u haysteen iyadoo la sii wado jirdil iyo hanjabaad.

Rafaad iyo cunto la’aan ayaa ku dhacday saaxiibadeeda. Maalmaha qaarkood, waxaa la siin jiray qaan oo biyo ah, maalintana waxay ku noolaayeen in yar oo rooti ah.

Aabbaheed markii la gaarsiiyay in gabadhiisa magafe haysto, odeygu aad buu u murugooday, oo wuxuu yiri: "Anigu ma aan filaynin inay gabadhaydu isku ridayso dhibaatooyinkan culus. Hadday ii sheegi lahayd, waan ka hor istaagi lahaa."

Hooyadeed, oo ahayd qof jilicsan oo badanaa aamusnaan lagu yaqaano, kabasii daran! Waxay gashay murugo iyo argagax lama filaan ah. Inta ay gacmaha is qabatay ayey qaylisay: "Gabadhayday! Maxaa igaga yimid?"

Magafe, sida la wada og yahay, waa nin aan naxariis lahayn. Dadka qaarna wuxuu ku garaacaa jeedal iyo ulo, qaarna wuxuu u geystaa dhaawac fool leh. Dumarka qaarkood jirdil daran ayaa loo gaystaa, iyadoo loo geeysto xadgudub galmo ama garaac jireed. Nolosha Liibiya waxay ka mid tahay meelaha ugu adag dunida.


Cunto fiican lama helo. Dadku waxay ku nool yihiin gaajo joogta ah. Cuntadu haddii ay timaaddo, waxay u badan tahay rooti qalalan iyo biyo wasakh ah.

Sahro iyadu waxay ahayd gabar caafimaad qabtay, oo jirkeedu ahaa mid buuran oo taagnaa. Laakiin wax yar gudaha Liibiya markay joogtay, waxay isku badashay qof lafo dhuuban, midabkeeduna wuxuu noqday mid cawl ah, oo caafimaadkii ka baxay.

Indhaheedii oo markii hore baraarugga ahaa, hadda waxay noqdeen kuwo hoos u dhacay. Ma ahan oo kaliya jidhkeeda, laakiin ruuxdeedana dhibaato ayaa ku dhacday.

Waxaa intaas ku sii dheer, jirkeeda oo dhan wuxuu noqday nabaro iyo fiilooyin. Waayo, ma jiraan biyo lagu qubeysto, meeshana waa dhul aad u kulul, oo kulaylku gaadho ilaa afartan darajo. Dadka waxaa lagu hayaa qolal loogu talagalay xoolaha, oo aan hawo fiican lahayn. Hurdo fiican lama helo, waayo habeenkii waxaa la maqlaa qeylo iyo hub lagu garaaco meel.

Sahro meeshaas way ku rafaadday. Waxay qaadatay waqti dheer iyadoo la xumeeyo, la garaaco, laguna hanjabo in la dilo.

Aabbaheed markuu ogaaday xaaladda, wuxuu u diray lacagtii laga rabay in la bixiyo. Lacagtaas oo u dhigantay seddex kun doolar, 

Ugu dambeyn, Sahro waa laga soo bixiyay meeshaas cadaabta ah. Waxaa loo soo celiyay Soomaaliya, iyadoo ay ku jirto xaalad aad u liidata. Waxaa la keenay gurigooda iyadoo ay taallo wax u eg qof jirro cudur daran ku dhacay. Indhaheedu way liitaan, jirkeeduna waa laalaabmay.

Markii ay soo kabsatay wax yar, ayey u sheegtay aabbaheed inay qaldantay, kuna tiri: "Aabbe, waan dareemayay inaad ii diidaysay tahriibka. Sidaas darteed waan kaa qariyay safarkayga. Waxaan rajeynayay inaan Yurub galo oo aan kaa farxiyo, laakiin waxaan helay wax ka xun cadaab."

Aabbeheed wuu cafiyay, oo ka ilamadeeyay indhihiisa markuu arkay xaaladda ay ku soo noqotay. Sahro waxay go’aansatay inaysan mar dambe aadin tahriib wax la yiraahdo. Waxay tidhi: "way igu filan tahay dhibaatooyinkii Liibiya, oo aanan weligay ku noqon khatartaas."

Laakiin, rafaadka Liibiya, inkasta oo uu yahay mid ba'an oo culeys ku ah qof walba oo soo maray, haddana dadka Soomaalida qaarkooda badan oo ilaa iyo hadda Yurub ku riyoonaya, ma aaminsana wixii loo sheego. Waxay yiraahdaan: "Anagu ma noqonayno sidii Sahro. Annagu baraaktis ahaan ayaannu u gudbi doonnaa."

Qof kasta oo ka warrama tahriibka waxa uu leeyahay fikirkiisa, laakiin Sahro waxay noqotay tusaale  qof ku dhacay riyo been ah oo uu ka dambeeyay jahligiisa iyo hangoolkiisa.

Jacaylka Yurub wuxuu noqday mid Soomaalida qaarkood ay ku dhintaan, kuwa kalena ay ku ba’aan. Ma aha in Yurub laga helo wax aan laga heli karin halkan, laakiin waa in lala socdaa khatarta iyo halista ay leedahay.

Adiga sideed u aragtaa waxa Sahro samaysay? Waxay u egtahay mid qalad weyn la timid, laakiin iyadu waxay ahayd qof ay riyadiisu ka badnayd caqligiis.

Waligaa ma maqashay xaaladda Sahro oo kale?

waxaa jira qaar badan oo Soomaali ah oo isla marayay waddo taasi, qaar ku dhintay, qaarna ku soo noqday iyagoo taariikh naxdin leh dhaafay.